KEDİLERDE FİP (Feline infectious perionitis) VE CORANA (FCoV)

Kediler için korkutucu olan ve sık duyduğumuz fip(Feline infectious perionitis) hastalığı (FCOV) yani CORONA virüsün mutasyona uğraması sonucu oluşan sistemik bir hastalıktır.Fip hastalığı hayvan sahipleri arasında en çok konuşulan ve tam bilgi edinemedikleri bir konu olması sebebi ile açıklayıcı şekilde sırası ile yazacağım. Hastalık neden olur? Bulaşıcımı dır? Ölümcül bir virüs mü? Tedavisi var mı? Tanı nasıl konulur? Yapılan testler doğru sonuç verir mi? Fip hastalığının kaç versiyonu vardır? Aşısı var mı? Aşının koruma yüzdesi nedir? Klinik bulgular nedir? Başka hastalıklar ile karıştırılabilir mi? Hangi yaş grubu tehlike altında? Cins kediler daha mı yatkın? Kedimi bu hastalıktan nasıl korurum? Başlıkları altında fip (Feline incetions perionitis) hastalığı hakkında bilinmesi gerekenler nelerdir yazacağım. Fip (Feline incetions perionitis) hastalığına sebep olan corana virüsü ağır seyreden bir hastalık değildir. Genellikle hafif ishal durumu görülür. Özellikle belirtmek isterim ki bu iki virüsü birbirlerinden ayırmak patolojik olarak mümkün değildir. Bu süreçte corana virüsü taşıyıcı bir kedi hayatına sağlıklı bir şekilde devam edebilir. Hatta bilimsel verilere göre daha önce corana taşıyıcısı olan kanında  (FCoV) pozitif çıkan kedilerin 6 ay sonra yapılan testler sonucu kanında negatif olması bulguları mevcuttur.

KEDİLERDE FİP( FELİNE İNFECTİOUS PERİONİTİS) VE CORANA (FCoV) SEBEPLERİ

Kedilerde fip hastalığı corana virüsünüm mutasyona uğraması sonucu gelişen sistemik bir hastalıktır. Kedinin ımmun sistemin yani bağışıklık sisteminin düşük olması hastalığı hızlandıran en büyük faktördür.  Ne yazık ki bilimsel olarak kedilerde fip hastalığının neden geliştiğine dair kesin bulgular yoktur. Ancak veteriner hekimlerin görüş ayrılığına düştüğü konu corana virüsün mutasyona uğrayıp fip hastalığına sebep olmasının aşı kaynaklı olabileceği kanısındalar.

NEDEN MUTASYONA UĞRUYOR?

Hali hazırda corana virüsü taşıyıcıcı olan bir kedinin aşılanması durumunda fip hastalığına çevirme yüzdesi %60 da bu oran yüksek bir orandır. Corana virüsü taşıyan kediler sağlıklı bir şekilde hayatlarına devam ederler. Orana virüsü enfekte kediler tarafından dışkı yolu ile bulaştırılır. Bu süre 2 aydır 2 aylık bulaşıcılık süresinde çoklu kedi ortamı var ise hemen hemen hepsi corana virüsünü kaparlar.

Reklam Alanı

Reklam Alanı

DİKKAT

*Virüsü kapan kediler yaşam boyu taşıyıcı ancak sağlıklıdırlar.

*Bazı kedilerde yanlış zaman içinde yani corana virüsünü kaptığı dönemde aşılanması durumunda fip hastalığına çevirmesi söz konusudur.

*kediler corana virüsüne geçici olarak enfekte olurlar. Virüsü 2 3ay boyunca yayarlar. seronegatif hale gelirler virüs yayılımı durur. Bu kediler virüse tekrar karşılaştıklarında yine enfekte olabilirler.

*Bazı kedilerde kısmi bir koruyucu bağışıklık gelişir kedide mutasyona uğramış virüs kuru fip e neden olur.

*bir kısım kedide doğuştan dirençlidir.

KLİNİK TABLO

FİP in klinik bulguları kedinin bağışıklık sistemi ile yakından alakalıdır. Daha önce enfeksiyona maruz kalıp kalmamasında hastalık seyri için önem arz eder. FİP genellikle 6 ay ve 5 yaş arasında görülür bunun dışında 2 aylık yavru kedilerin ölümünden FİP hastalığı sorumlu tutulur.2 Aylık kedilerin bu erken dönemde aşılanması daha tam olarak bağışıklık sistemlerinin yeni yeni oluşuyor olması ve bu ayda yakalanabileceği hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin yetersiz olması sebebi ile kedinin aşılanması bu tür mutasyonlara sebep olmaktadır.

Aşıların koruyucu olmasının dışında ölümcül olma yanları da vardır. Bu sebepten dolayı 2 aylık yavru kedinin aşılanmaması gerekir iyi beslenme, hijyen kurallarına özen gösterilmesi eğer var ise parazit tedavisinin yapılması, yavrunun ağılığının uygun olması ve stresten uzak olması gereklidir bu süre ilk aşıların yapılması gereken tarihi 2 aydan büyük olması gerektiğidir.

HANGİ YAŞLARDA DİKKAT ETMEK GEREKİR?

6 aylık dönemlerde kediler birçoğu ergenlik kızışma dönemleri sebebi ile bağışıklık seviyelerinin düşük olması anlamındadır.

5 yaş dediğimiz de ise artık yavaş yavaş yaşlılık sürecinde olduğu gözden kaçmamalı yaşlanma sürecinde de bağışıklık seviyelerinde düşmeler görülür. Kedinizi korumak amaçlı yapılan aşıların hangi dönemde yapıldığı önem arz eder. Tam sağlık durumunda yapılan aşılar koruyucudur aksi takdirde faydasından çok zararı ve hatta ölümcül boyutları görülür.

FİP(FELİNE İNFECTİOUS PERİONİTİS) HASTALIĞININ TANI VE BELİRTİLERİ

FİP Hastalığı iki formda görülür

Kuru form: FİP hastalığının kuru formu kedinin böbrekler, gözler, lenf modülleri, merkezi sinir sistemi gibi hayati organları granülamatoz lezyonlara neden olur. Bu durum proteinden ve fibrinden zengin sıvının damar dışı sızmasına sebep olur. Ateş, iştah sorunları belirir bu süreç haftaları bulabilir.

Klinik bulgularda bazı kedilerde

Nörolojik belirtiler şekillenir. Sinir sisteminin etkilendiği bulgularda ataklar reflekslerin kaybı görülmesi.

Böbreklerde düzensizlikler görülmesi.

Lenf modüllerinde büyüme görülmesi.

Karaciğerin etkilenmesi sonucunda sarılık görülmesi.

FİP HASTALIĞININ TANISI

Maalesef ki kedi hastalıkları tanısında en zor ve tartışmalı olan yangı FİP hastalığıdır. Bu süreçte hastalığın tanısı FİP in efüsiv formu kuru formdan daha kolay saptanır.

Hematoloji ve biyokimya: her iki form da total lökosit sayısı belirgin şekilde yükselmiştir ve lenfosit sayısı düşüktür. FİP ile birlikte FeLV enfeksiyonu ’da olan kedilerde belirgin bir şekilde şiddetli anemi görülür.

Serum Biyokimyasal: Hiperglobulinemi ile ilişkili olarak total protein düzeyinin yülselmesi FİP olgularının %40_50 sinde görülür. ALT VE ALP düzeylerinde artış görülür.

BEYİN OMUİLİK SIVISI(CSF) yangısal hücre birikimi nedeni ile örnek alınıp incelenmesi bazı durumlarda güç ve hatta imkânsızdır.

SIVI ANALİZİ: Sıvı örneği açık koyu sarı renkli yapışkan ve yoğundur. Çoğunlukla fibrin parçaları içerir.

Plazma proteinler: FİP li kedilerde rastlanan en kalıcı bulgu total serum protein yüzdelerinin artmasıdır.

HASTALIĞIN KESİN TANISI VAR MI?

Maalesef ki FCoV nine antijenik ve genetik olarak diğer kedi Corana virüslerinden ayırt edilemez. Bu durum tanı ve çalışmaları olumsuz etkiler tanı konmasını güçleştirir. Bu nedenle FİP için oluşturulan tanısal testler, virüsün biyolojik davranışlarına dayalı olmalıdır. Anti FCoV antikor titresi ölçümü küçük hayvan hekimliğinde en fazla yanılgıya neden olan testtir.  Unutulmamalıdır ki FİP antikor testi yoktur. Antikor testi yapan laboratuvarlar aslında corana virüs antikor titresini saptamaktadırlar. Özetle Corana virüs testinin pozitif olması bir kedide FİP olduğunu doğrulamadığı gibi negatif olması da doğrulamaz. Üzülerek söylüyorum çoğu tanı ve testler bazı durumlarda sağlıklı bir hayvanın ölümüne sebep olmuştur. Yanlış tanı ile yanlış ilaç kullanımı doğrultusunda hayvanların ölümleri kanıtlanmıştır.

 

TEDAVİ

FIP hastalığı için tedavi ve korunma yöntemi yoktur. Klinik bulgular azaltılabilir. Hekimlerin tecrübeleri doğrultusunda bazı vakalarda iyileşme gözlemlenmiştir. Feron omega IFN omega ilk kez FIP in tedavisi amacı ile Ishida tarafından kullanılmıştır İshida’nın çalışmasında toplam 12 kedinin 4 ü tamamen iyileşmiştir.

KORUNMA

Bilimsel olarak 12 24 haftalık kedilerde incelemeler sonucunda kedi yavrularının başka kediler ile aynı ortamda tutulması durumunda hastalığa yakalanma oranları% 52 olarak saptanmıştır.Annesi ile bırakılar ve diğer yabancı kedilerden ayrı tutular yavrularda hastalık oranları düşük çıkmıştır.Bu uygulama bu hastalığın yavrular doğumdan değil,çevreden ve diğer hayvanlardan bulaştığı saptanmıştır. Buna karşın FCoV pozitif kedilerde aşı nedenli ölümlerin şekillendiği de bilinmektedir.

AŞI UYGULAMA DÖNEMİ

Mevcut aşı 12 haftalıktan büyük kedilere uygulanabilmektedir. Bu konuda süregelen en büyük çelişki, 4-6. haftalarda Mater nal antikorların giderek azalması nedeni ile aşılama sırasında FcoV negatif olan yavrularda hatalı sonuç alınabilmesidir